Saluton, geamikoj!
Zamenhof estis granda humanisto. Kreante esperanton li ne estis pensata pri lingvo, li pensis pri la homoj! Pri tiuj ordinaraj, ofte duonkleraj homoj, kiuj estas fermitaj en sia limigita mondeto pro la lingvo. Al ili li deziris doni lingvon por interkompreno. Por ordinara, amika babilado kun kiu-ajn homo sur la Tero.
Tial li substrekis simplecon. Mi pensas, ke sian lingvon li konstruis sur du fundamentoj: simpleco kaj komprenebleco.
Nu, dankeme mi profitos. Mi ne estas lingvisto. Mi lingvapraktikulo. Eble mi ofte eraros lingve, sed mi klopodos esti ĉiam komprenebla.
Ĉi blogo estos pri homa ĉiutaga vivo. Eble por vi estos interese?
Babiladi por koniĝi, geamikoj!
_____________________ Aŭtoro Orlin Vasilev, bulgara beletristo de la unua duono de antaŭa jarcento. La rakonto estas publikita en “LEGOLIBRO historiaj kaj literaturaj materialoj por superaj kursoj”, Sofio, 1946
_____________________
- Panjo, kiam estos Pasko? – demandis la infano.
- Morgaŭ, mia kara.
- Ĉu paĉjo ne venos?
- Ne…
- Sed kial vi diris, ke venos por la Pasko?
- Silentu, infano, ne demandu min… Silentu, ĉar la capo de panjo doloras.
La malgranda infano silentiĝas kaj aŭskultas la hurlon de la vento ekstere. En la ĉambro estas mallume. Nur facilaj helaj rebriloj vibras sur la muroj.
- Panjo, kiu ploras ekstere?
- Neniu, infano… Ĝi estas la vento. (plu…)
Kiom ajn trankvile vivadus homo alvenas tempo por hejma riparo.
Eniras mi banĉambron kaj ĝi rekomencas: “Sole pri Via PC zorgas, al mi nenion atenton. Rigardu al kio mi similas, mi deziras novan vestaĵon! Kaj ne turni atenton malgraŭ la avertoj, ĉar se mi ekploros tri da etaĝoj malsupre komprenos!”
Ĝi estas prava, ne kapricas.
Do ve, al tagordo estas majstro…
Ĉi skribaĵo ne estas eseo pri laŭdo de la Virino!
Nek por blasfemoj pri Ŝi.
Por la unua al mi antaŭlonge forpasis aĝo (ja tia laŭdo ĉiam kaŝas “malantaŭajn pensojn” ).
La dua – mi (kiel ĉiuj viroj) estis suferinto de la virinoj, sed ili ankaŭ suferadis de mi, do, pli bone mi nebabilu…
Tio ĉi estas miaj pensoj relate al la realeco. (plu…)
Malemociigas min la sonĝoj kaj iliaj interpretoj. Eble ĉar mi havas propran teorion pri ili kaj povas ĉiam klarigi al mi la kaŭzon sonĝi ĝuste tion…
Sed la sonĝo de la pasinta nokto petas esti rakontita. Impresigis min. Al vi restas prijuĝi ĉu ĝi estas stranga aŭ simple stulta… (plu…)
Mia lernejo ĉi-jare finis sian 170-an aĝon.
Mia lernejo! Ĝi ekinstruis min esti sciema…
En Trjavna estigis la duan neeklezian lernejon en Bulgario – dum 1839 j., 39 jaroj antaŭ la Liberigo de turka jugo.
Ĝian sojlon mi trapasis kiam ĝi estis 101jara – dum 1940 j…
Neniam mi forgesos mian instruistinon de unuaj 4 klasoj!
Bonŝancon, mia aminda lernejo! Atingu jarmilan datrevenon!
Feliĉan feston, kara instruistaro en mia aminda lernejo, estu vivaj kaj sanaj!
Dum la tuta sia vivo memoru vin viaj lernantoj!
_______________
Vi povas vidi miajn unuajn diplomoj.
Kaj mi montras al vi kiel unu nuntempa lernanto solvis taskon, donitan de instruistino – fari el muŝo elefanton!
En nuntempa mondo Esperanto havas senprecedencan ŝancon!
La interreto jam estas vere tutmonda – pli kaj pli ordinaraj homoj eniras en ĝi. Kaj memstare angla lingvo komencis perdi sian totalisman rangon. La Babelturo videbliĝas – milionoj da ĉinlingvaj, ruslingvaj, hispanlingvaj, japanlingvaj k.t.p, (eĉ centmiloj da bulgarlingvaj!) retanoj. Ĉu ciuj scias anglan sufiĉe por scipovu interbabiladi? La lingvaj “insuloj” jam ekzistas. La monda Interreto diseriĝas al lingvaj retoj…
“Memori, ke mondlingvo ne estas bezonata nur de intelektuloj, sed antaŭ ĉio de la popoloj mem.“ diris saĝe la brita lordo Robert Cecil (Nobelpremiito pri Paco 1937)’*
Kion ni (esperantistoj!) devas fari?
Ĉesu rigardi sin en la spegulo kiom estas belaj kaj klarigi (agrese!) al la mondaj retaŭtoritatuloj kiel facila kaj samtempe sufiĉe riĉa por internacia komunikaĝo estas Esperanto! Lingvo, legebla senprobleme de malkleruloj. Kaj taŭga por programistoj…
Eble la profesiuloj komprenos sian intereson kaj superegos la politikistoj?!
_____________
* Citaĵo el “(EO) Profesia Aplikado de Esperanto” en la blogo de Henri Masson – tre interesa kaj serioza artikolo, daŭrigita tien
Mi sincere proponas tralegi ĝin.
Mia infaneco estis mirinda! Mi travivis ĝin en monta urbeto Trjavna (malfrue mi rakontos pri ĝi).
Dumtage grandan parton de la tempo ni, la infanoj, pasigis ekstere – vintre kaj somere. Sed tio ne signifis sur la strato – la urbeto estas situanta larĝige apud rivero kaj transverse ne estis pli ol 500 m. Do, ni praktike ludadis en la sino de la naturo. I.a., mi estis specialiĝita en fiŝkaptado per manoj – terure por mia panjo ĉar mi deziris manĝi fiŝon nur fritita, sed la heliantoleo dum la Dua milito…
Mi ne enlongiĝu en memoraĵoj. Nun mi rakontos pri mia unua amiko el la sovaĝa naturo. (plu…)
Antaŭ nelonge mi havis strangan okazon. Kiel mi sidis antaŭ la komputilo kaj promeniĝis monde per Esperanto subite, sen kia ain antaŭsigno, la komputilo kaj la tuta ĉambro ekturnis impetege. Ega turnovento! (plu…)
Koketemo de unu granda filozofo, kion la homoj tiom plaĉis, ke ĝis nun daŭradis repeti ĝin kun profundsenca fizionomio kaj sekreta plezuro.
Ja ne – la frazo estas perfecta indulgenco! (plu…)
Iam, en pratempo, – tiel komencas veraj fabeloj – estis eta vilaĝo. La loko estis malgranda kaj vilaĝanoj konstruis domojn (tiam nur el ligno) tre dense.
Kaj, kiel ofte samokazas en malvasteco, rapide interrilatoj de vilaĝanoj estiĝis ĉiu kontraŭ ĉiuj.
De kiu najbaro alrigardis edzinon, de kiu najbara kokino bekis ion en korto – ja se al Vi estas malvaste ĉiam eltrovos motivon por elverŝi sian koleron!
Unufoje, dum unu varmega kaj ventohava tago, subite ekbruliĝis la domo de unu el “plej amataj” vilaĝanoj. (plu…)
Karaj geamikoj,
En Bulgario nun oni serĉas solvon de problemo de forlasitaj infanoj. Oni preparas novan leĝon pri infana defendo.
La problemo estiĝas en tio, ke dezirante defendi infanojn de krimuloj, la adoptado estas tro malsimpla. Kaj multenombraj infanoj estas edukataj en infandomoj – problemo kaj por la infanoj, kaj por la ŝtato.
Mi multege petas vin sciigi min kiel estas deciditaj sekvontaj estaĵoj en viaj landoj:
1. Kiaj rajtoj sur la infano posedas la patrino? Ĉu por adoptado necesas ŝian “jes”?
2. Facile aŭ ne estas adoptado? Ĉe ni multenombraj homoj (bilgaroj kaj fremduloj) deziras, sed tio estas tro malfacile. Kaj praktike multe da infanoj elkreskas en domoj.
Kio ekpuŝis nin sur la vojo de saĝo?
La tablo kaj seĝo eble helpis, sed neeble ili estis komenca movilo – ankaŭ multenombraj vivaĵoj manĝas simile, sed ne fariĝis saĝuloj (malgraŭ ke… ).
Al ni oni ripetadis dum multe da dekjaroj “la laboro farigis la homon”. Io, kio malbonas sub ĉia kritiknivelo – sen kiaj ajn sciencesploraj eksperimentoj ĉiu rimarkis, ke laboro estas ago de multaj vivaĵoj. Ne nur kondiĉe – akiro nutraĵon ekz. – sed ankaŭ absolute: konstruo de domo, amasigon de rezervoj k.t.p.
La solvon de tia malfacila demando mi restas por la grandaj intelektoj. Mi nur skribos la ideon, subite veninta en mia modesta kapo… (plu…)
Baba Marta (Avino Marta – la 1-an de marto) estas unika bulgara festo – popola tradicio por marki finon de la vintro kaj komencon de printempo.
Ĉiuj monatoj en bulgara kalendaro havas virajn nomojn. Sed populare marto estas virina – Marta. Ĝi estas monato de ekĝermo de printempo kaj tero, kiuj naskos someron kaj produktivecon – virina principo de la vivo. Samtempe marto estas ĉe ni monato de plej ŝanĝiĝa vetero – jen gaja, jen kolera…
Laŭ miljara tradicio la 1-an de marto estas tago por simbola neniigo malbonon. Frumatene oni balaas la domon kaj korton. Balaaĵon (ĉefe sekajn lignetojn) oni ekbruligas kaj ĉiuj hejmanoj transsaltas fajron manifestante la venkon. La kutimo daŭras kaj nun. Antikva moro estas ankaŭ danco sur karbardaĵo nudpiede. Pri ĝi mi nenion rakontos, vidu mem! http://www.youtube.com/watch?v=xQVC2ESq-MU
La forigo de la malbonaj spiritoj estas spektakla. Jen fotoj.
Daŭriganta tradicio estas martfadenoj (ruĝa kaj blanka ornamfadeno). Ĝi prezentas dikaj lanaj blanka kaj ruĝa fadenoj kune forditaj. Laŭ bulgara simboliko tiaj koloroj simbolas viran kaj virinan komencon. Oni portas kiel amuleto por saneco.
Hodiaŭ ĉiul bulgaroj estas ornamitaj per martfadenoj.
Okaze la plej bondezirema bulgara festotago per ĉi-martfadeno, karaj geamikoj, mi antaŭdestinas sanon, feliĉon kaj amon al vi!
Mi ne scias kiel estas en diversaj landoj, sed en Bulgario la azeno estas unu de plej maljustaj dombestoj. La homoj ŝarĝegas ĝin ĉar estas eltenanta. Batas ĝin, ĉar estas tolerema. Ofendas ĝin, ĉar ĝi estas fidema kaj pacienca.
Ĝiaj oreloj jen estis longaj, blekego tondravoĉa…ĉu ni envias aŭ kio?
Ni altribuas al ĝi niajn malbonajn ecojn. Kaj antaŭdiris ĝin. Nu, provu diri al iu persono “Vi estas azeno”!
Sed ĝi estas estaĵo multe pli subigita de la naturaj leĝoj kiujn ne rompas senrespondece kiel faras ni.
De antaŭ miljaroj oni uzas azenan lakton kiel kuracilo kontraŭ diversaj malsanoj. Iam kiam devis fari vojon sur la tereno antaŭe ekirigis azenon – ĝi ĉiam elektas la plej oportunan vojon! Ĉu ĝi estas malsaĝulo?
Kial, do, ni ofindiĝas kiam diras al ni “Vi estas azeno!”?
Ankaŭ de mi bulgara fabelo:
> La bienulo devis iri al akvomuelejo. Ŝarĝis Azenon per 2 grandegaj sakoj greno, ekrajdis grasan Ĉevalon kaj ekiris.
- Ho! – ekĝemis Azeno – kiom pezegaj estas la sakoj! Mi spiregas. Se mi falos, mi mortos. Mi petas vin, Ĉevaĉjo, helpu min. Diru al la bienulo transporti la unuan sakon sur vi.
La Ĉevalo ŝajnigi sin neaŭdanta…
Sur unu ŝtonplena loko la Azano stumblis, falegis kaj mortis sub la sakoj. La bienulo surlokigis sakojn sur ĉevala dorso, vipis Ĉevalon kaj ekirigis antaŭen.
- Eh, fraĉjo! – eksopiris Ĉevalo – Se mi estis pli prudenta obei vin… <
Al la fabelo mankas moralon por fino. Verŝajne, ĉar la bienulo estas la plej granda “azeno” en ĝi…
La malproksima 1963-a jaro. Mia filineto Anja jam estas preta por marŝo al Balkano. Ŝi kaj l`azeno rapide interkompreniĝis kaj dum la marŝo ni malfacile kuratingis ilin…
Indignoplenaj pensoj krakas en mia kapo:
“Ankoraŭ kiom da tempo la mondo igos laŭ metodo “ne rigardu ĉi-tien, rigardu tien!”? Kaj ni ĉiuj obeeme rigardas – al religia malamico, al ia “nedemokratia” ŝtato (kiun devas farirgi tuj demokratian), al “malbona” komunismo, al la intrigoj de CIA (Central Intelligence Agency), al la malamiko en polititko, najbareco, pantalono… Ĉiam gravegaj problemoj kaŭze de kiuj iufoje ni eĉ interbatalas.
Kaj pro kio? Sole nur, por ke ne venu en nian kapon rigardi kiel vivadas la homaro. Ĉia, la saĝega, la supro de la piramido, bildo kaj similaĵo de Dio! Nuna homaro komplete vivanta:
- grandega parto de la homaro absolute mortas pro malsato;
- grandega parto estas ĉe la limo de antaŭa parto;
- tute malgranda parto posedas tro grandegajn riĉaĵojnq kiuj entute ne estas necesaj al ili por vivo.
Kial do, ni ne paroladis, ne kriadis ciutage pri tio?
……………………..
Ĝuste mi pense ekscitis kaj perceptis penson de la publiko:
“Nu, do! Ni ne povas plibonigi nin, li pri la mondo al ni parolas!.. “
Al vi ĉiuj, karaj geamikoj
– festante aŭ ne Kristnaskon kaj Novjaron, –
mi tutkore deziras bonstaton!
Estu sanaj, feliĉaj,
amataj kaj amantaj,
ĉiam ĉirkaŭataj de ridetoj kaj bonhumoro!
Nek adiaŭu Gin gaje!
Ĉiuj homoj estas denaske liberaj kaj egalaj laŭ digno kaj rajtoj. Ili posedas racion kaj konsciencon, kaj devus konduti unu la alia en spirito de frateco.
Hieraŭ finis siajn 60 jarojn la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj akceptita kaj proklamita la 10an de decembro 1948 de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝinta Naciaro.
Kiom da homoj el tuta homaro ekmemoriĝas Ĝin?
Kiom da homoj el tuta homaro tralegis Ĝin?
Kiom da homoj el tuta homaro ricevis eĉ parteton de la proklamitaj rajtoj? (plu…)
).
